fa تجزیه و تحلیل خصوصیات سیتوژنتیک درجمعیت های گیاه داروئی رازیانه (Foeniculum vulgare Mill.) علمی پژوهشی کاربردی S این مطالعه به منظور بررسی وضعیت سیتوژنتیکی 11 جمعیت رازیانه با استفاده از سلولهای مریستمی انتهای ریشه انجام شد. نتایج نشان داد که تعداد کروموزوم پایه در جمعیتهای مورد بررسی 11=x بود. بر اساس جدول <br>دو طرفه استبینز ، جمعیت های خارجی 1، ارومیه و لرستان در گروه A1، جمعیتهای شیراز، یزد، فزوه نجف آباد ، ابن سینا و خارجی 2 در گروه A2، جمعیت اصفهان در گروه B1 و جمعیتهای همدان و بوشهر در گروه B2 قرار گرفتند. بر این اساس، دو جمعیت همدان و بوشهر نامتقارن ترین و در عین حال متکامل ترین جمعیت ها بودند . تجزیه به مؤلفه های اصلی نشان داد که دو مؤلفه اول در مجموع 47/77 درصد از کل واریانس موجود بین <br>جمعیت ها را توجیه می نمایند. در مؤلفه اول صفات میانگین نسبت بازوی کوتاه به بلند، درصد کلی فرم، شاخص نامتقارن بودن درون کروموزومی و میانگین نسبت بازوی بلند به کوتاه با داشتن بالاترین ضرایب بردارهای ویژه دارای بیشترین اهمیت در واریانس بین جمعیتها بودند. در مؤلفه دوم صفات نسبت طول بزرگترین کروموزوم به کوچکترین، شاخص نامتقارن بودن بین کروموزومی و طول نسبی کوتاهترین کروموزوم بیشترین نقش را در ایجاد تنوع داشتند. تجزیه خوشه‌ای به روش وارد که با برش نمودار خوشه ای در فاصله اقلیدسی 5 انجام شد جمعیت های مورد بررسی را در 3 گروه مختلف قرار داد. در این بررسی بیشترین فاصله ژنتیکی بین جمعیت اصفهان و فزوه <br>نجف آباد وجود داشت که بیانگر کمترین قرابت آنها بود. کمترین فاصله ژنتیکی نیز بین جمعیت های فزوه نجف آباد و لرستان مشاهده شد. نمودار حاصل از پراکنش جمعیت ها بر اساس دو مؤلفه اصلی اول و دوم، جمعیت های مورد بررسی را در 3 گروه متمایز قرار داد که این امر مؤید نتایج حاصل از تجزیه خوشه ای بود In order to cytogenetically study on some populations of Foeniculum vulgare, karyotypes of 11 populations were analyzed. According to basic chromosome number, the species were 2n=22. According to Stebbins categorization populations foreign 1, Oromie and Lorestan were classified in symmetric class of 1A , populations Shiraz, Yazd, foreign 2, Fozveh Najafabad and Ebnesina were classified in 2A , Esfahan in 1B and Hamedan and Boshehr in 2B. Based on inter and intra chromosomal variations Hamedan and Boshehr which have the most asymmetric and evolutionary, karyotype-sis classified in the B class. Using the biplot of populations, based on two parameters of A1 and A2, and symmetry types of Stebbins, the same results were obtained. Using principal component analysis, the first two components justified %77.47 of total va-riance. In the first components, the arm ratio of long arm/short arm, %TF and A1 which had the highest coefficients of eigenvalues were the most important traits. In the second component, the ratio of the longest chromosome to shortest chromosome, A2 and length of shortest chromosome had the most important role for total variation. By cutting dendrogram resulted from cluster analysis (Ward) in metric distance of 5, the populations were classified into three groups. The furthest distances were obtained between Esfahan and Fozveh Najafabad, which indicates the least affinity between them. The shortest metric distance values were obtained between Najafabad and Lo-restan. The diagram of population's dispersion, based on two first components, grouped in three separated classes, which is in confirmation with the results of cluster analysis. تجزیه خوشه ای , خصوصیات سیتوژنتیکی , رازیانه , cluster analysis , Cytogenetic characters , Foeniculum vulgare Mill , 45 56 http://jsci.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-11-3&slc_lang=fa&sid=1 لیلی صفایی safaii2000@ yahoo.com 1003194753284600239 1003194753284600239 No اصفهان، شهرک امیریه، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی اصفهان، صندوق پستی199-81785